Rozwój motoryczny dziecka - etapy rozwoju motorycznego

Co to jest rozwój motoryczny?

Rozwój fizyczny, motoryczny, emocjonalny. Wszystkie są równie ważne i wszystkie razem tworzą każdego z nas. Rozwój motoryczny to inaczej rozwój ruchowy. O jego przebiegu decydują m.in. czynniki genetyczne, wpływy środowiskowe, ale głównie i przede wszystkim odpowiednia, prawidłowa budowa oraz czynność układu kostno-stawowego i mięśniowego, a także kręgosłupa, tułowia i kończyn - szczególnie dolnych - stóp. 

Nie wiem czy zastanawialiście się kiedyś nad ogółem motoryczności człowieka. Otóż - jak podaje Wikipedia - jest to całokształt zachowań, możliwości i potrzeb ruchowych człowieka. Z kolei możliwości wyćwiczenia stanu motorycznego zależą od:

• wieku,
• płci,
• predyspozycji kondycyjnych,
• predyspozycji kulturalnych (budowa ciała),
• uzdolnień ruchowych – są to właściwości wrodzone ujawniające się w trakcie uczenia się w postaci łatwego przyswajania nowych form ruchu.

Co ciekawe, motoryczność dziecka zaczyna się rozwijać jeszcze w życiu płodowym. Pierwsze ruchy płodu na USG lekarz może dostrzec już w 7. tygodniu życia.

Podobnie jak w wielu innych sytuacjach, tak i tutaj pojawia się pewien schemat. Początkowe, pierwsze ruchy są zazwyczaj nieporadne. Im dziecko jednak starsze, tym wszystko nabiera większej płynności. Maluch uczy się też sprawowania kontroli nad ciałem, ruchami.

Niezbędni w tejże nauce są rodzice czy opiekunowie, którzy powinni zapewnić młodemu człowiekowi warunki do ćwiczeń motorycznych. Przede wszystkim dziecko powinno mieć swobodę ruchów. Nie zawijajmy więc go ciasno w rożek, czy nie układajmy w ciasnej kołysce. Dziecko najlepiej rozwija się na podłodze - na macie. Nie ma ryzyka, że spadnie - jak mogłoby się to wydarzyć, gdyby maluch przebywał na łóżku. Pamiętajmy by oprócz stymulacji sensorycznej dawać maluchowi również stymulację motoryczną. Już od najmłodszych lat.

Wyznacznikiem rozwoju ruchowego dziecka - za Wikipedią - jest Skala Brazeltona, inaczej Skala Oceny Zachowania Noworodków. U podstaw stworzenia skali leży założenie, że noworodki komunikują się przez swoje zachowanie oraz szacunek dla indywidualności poszczególnych dzieci. Ewentualne odchylenia od normy w wynikach skali mają wyznaczać kierunek pracy z dzieckiem i jego rodzicami. 

Warto też wspomnieć o Skali Denver. Jest to powszechnie używany test przesiewowy wykorzystywany do wyszukiwania zaburzeń na tle rozwoju psychoruchowego u dzieci w wieku przedszkolnym. Jak dalej możemy przeczytać na Wikipedii - test został skonstruowany przez Williama K. Frankenburga. Pierwszy raz został wprowadzony przez Josiah B. Dobbs’a w 1967 roku. Obecnie zrewidowany Test Denver (DENVER II) służy ocenie dzieci w wieku od urodzenia do ukończenia 5 roku życia.

Rozwój motoryczny niemowlęcia

Rozwój motoryczny następuje dość szybko. Szczególnie w pierwszych miesiącach czy latach życia dziecka. U noworodka można zauważyć m.in. mimowolne reakcje fizyczne. Cóż to takiego? Ano ssanie, połykanie czy zaciskanie piąstek kiedy ktoś lub coś dotknie wewnętrznej strony dłoni. Powszechnie występuje też w tym okresie tzw. Odruch Moro - inaczej zwany odruchem obejmowania. To, jak podaje Wikipedia, odruch występujący w odpowiedzi na gwałtowną zmianę położenia ciała noworodka. Ale nie tylko. Odruch Moro może się też pojawić przy wystąpieniu nagłego hałasu czy ostrego dźwięku. Wygląda to tak, że noworodek reaguje energicznym wyprostowaniem kończyn górnych i dolnych, wygięciem pleców w łuk i odchyleniem głowy do tyłu, po czym zaciska pięści, a odrzuconymi wcześniej na boki rękami wykonuje powolny ruch objęcia klatki piersiowej. Nazwa pochodzi od nazwiska austriackiego pediatry Ernsta Moro. 

W ciągu pierwszego roku życia maluch powinien umieć m.in.: 

• trzymać główkę w pionie
• przewracać się z brzucha na plecy i z placów na brzuch
• pełzać i raczkować
• próbować siadać
• próbować wstawać i stać
• może też zaczynać chodzić - bliżej 1 roku życia lub nieco później.

Początkowo sfera ruchowa łączy się z tą czuciową. Dziecko rusza głową, może ją przekręcać z boku na bok. Później dochodzi do tego ustawianie głowy w linii środkowej, pierwsze próby chwytania, świadomość, że zabawkę można złapać, ale też można ją kopnąć, a przez to wprawić w ruch. Również za Wikipedią warto wspomnieć, że około 2. czy 3. miesiąca niemowlę potrafi ruszać głową na boki, a położone na brzuchu unosi wysoko głowę. Do tego dochodzą również próby podpierania się na przedramionach oraz obracania się na boki. Maluch potrafi też chwycić jakiś przedmiot i przytrzymać go przez chwilę. Coraz bardziej świadomy staje się też jego uśmiech.

Półroczny maluch z pozycji na plecach, trzymany za rączki podciąga się do siedzenia. Chwyta wszystko, co jest w jego zasięgu, i posługuje się już obiema rękami. 

9-miesięczniak powinien już przymierzać się do raczkowania, a także umieć trzymać przedmioty w obydwu rączkach jednocześnie. 

Raczkowanie zazwyczaj następuje między 10. a 11. miesiącem życia. Dziecko potrafi też stać przez chwilę samodzielnie i... rzucać! Co robi zazwyczaj z ogromną radością - szczególnie jak w coś trafi ;) 

Roczniak samodzielnie siada, zaczyna próby chodzenia. Umie też trzymać przedmioty, a niektórych, jak butelka, nawet używać. Może samo trzymać butelkę czy bidon i z nich pić. 

Rozwój motoryczny dziecka do 3. roku życia 

W wieku trzech lat zazwyczaj, u prawidłowo rozwijającego się dziecka, powinna rozwijać się integracja neuromotoryczna. Dziecko uczy się naprawdę wielu rzeczy, zarówno jeśli chodzi o wrażenia czy emocje, jak i umiejętności motoryczne - ruchowe. Co ciekawe, w okresie poniemowlęcym, zwanym też okresem wczesnego dzieciństwa, charakterystyczną cechą dziecka - jak podaje Wikipedia - jest ogromne zapotrzebowanie na ruch. Można to nazwać „głodem ruchu i wrażeń”. Dzieci źle znoszą monotonne zajęcia – z trudem skupiają się nad jedną czynnością na dłużej. Jeśli wydaje się Wam, że trzylatek częściej biega niż chodzi - macie rację. 

Trzylatek też powinien potrafić sam się ubrać, i wykonywać czynności higieniczne wokół siebie - czyli umyć i wytrzeć ręce czy skorzystać z toalety. Problemów nie powinno mu też sprawiać samodzielne jedzenie, a także posługiwanie się sztućcami. 

Rozwój motoryczny dziecka w wieku przedszkolnym 

Przedszkolaki powinny zachowywać równowagę, ale też potrafić swobodnie biegać, czy skakać. Chwyt przedszkolaka powinien być pewny, ale jeśli chodzi o ruchy manualne, dziecko ma jeszcze czas by je udoskonalić. 

Pięciolatek powinien już potrafić rzucać i chwytać piłkę czy posługiwać się prostymi narzędziami. Dziecko w tym wieku ćwiczy też pisanie - np. poprzez rysowanie szlaczków. Potrafi też podskakiwać na jednej nodze. 

Dziecko sześcioletnie, na progu szkoły,  potrafi unosić kolana podczas biegania, oraz stawać na palcach. Ruchy nabierają większej płynności. Pojawiają się też czynności manipulacyjne. dziecko coraz częściej i więcej angażuje mięśni ręki - począwszy od palców, poprzez dłoń, nadgarstek, po przedramię i ramię. 

Zabawki i pomoce przydatne w rozwoju motoryki 

Zabawki obecnie nie służą tylko zabawie. Coraz częściej wspomagają rozwój dzieci. Fajne są na przykład kreatywne klocki rozwijające motorykę dużą od MODU.

[product id="30469, 30491, 30599"]

MODU to wyjątkowa zabawka, która nie tylko pobudza chęć do aktywnej zabawy ale także zachęca do budowania własnych dzieł. 
Na budowlach z tych wielkich klocków można jeździć, bujać się, rolować, skakać i balansować. Dreamer set jest idealny do wspólnej zabawy z rodzeństwem i pozwala cieszyć się nieskończonymi, kreatywnymi możliwościami. Zbudujcie chodzik dla malucha, a w tym czasie starszak może wybrać się na przejażdżkę pojazdem na kółkach. Możecie też budować złożone kreacje i realizować się w roli inżynierów. Zabawkowa kuchnia albo domowa zjeżdżalnia? Pewnie, że tak! Zabawa zaczyna się już od procesu budowy i nieprzerwanie cieszy przez lata aktywnej zabawy.

MODU to wyjątkowa zabawka, która nie tylko pobudza chęć do aktywnej zabawy ale także zachęca do budowania własnych dzieł. Bloki konstrukcyjne zapewniają niekończącą się zabawę dzieciom w każdym wieku. Są doskonałym narzędziem do ćwiczeń i terapii integracji sensorycznej. W przypadku tej zabawki ogranicza nas tylko wyobraźnia. Zabawka MODU ma na celu rozwijanie zdolności motorycznych i zapewnienie dziecku ruchu który jest podstawą jego rozwoju. Jest to niezwykle ważne, ponieważ dzieci lepiej się uczą i bawią gdy są aktywne fizycznie.

Kolejną fajną zabawką są szczudła kubełkowe od Djeco. 

[product id="25962, 25816"]

Szczudła kubełkowe to super zabawa w balansowanie, wzmacniają koordynację ręka-noga i równowagę dziecka. Podeszwa jest drewniana i antypoślizgowa. Długość sznureczków jest regulowana do wzrostu dziecka. Zabawka rozwija zręczność i równowagę. Waga max. dziecka to 50 kg.

Świetnie prezentuje się również bujawka - deska do balansowania Teeter Popper od Fat Brain Toys. 

[product id="25907, 25908, 25909"]

Będzie idealna do balansowania, huśtania, kołysania, ćwiczenia równowagi. Sposób zabawy zależy tylko od dzieci. Teeter Popper ćwiczy bardzo ważne umiejętności równowagi, koordynacji ruchowej, utrzymywania stabilności, poprawia wytrzymałość. Jest to wspaniała zabawa fizyczna, do której nie potrzeba żadnych umiejętności. Gdy dziecko zacznie balansować, już nie przestanie, gdyż zabawa w utrzymanie równowagi i dźwięk strzelania przyssawek jest niesamowicie wciągająca. Można na niej stać, siedzieć, kołysać się, huśtać, kręcić. Ma bardzo wytrzymały zaokrąglony korpus z tworzywa sztucznego, posiada miejsce na stopy, oraz wycięcie do wygodnego trzymania. 

W rozwijaniu motoryki pomóc też może skakanka FSC od Little Dutch. 

[product id="28865, 25384, 16565"]

Skakanka to świetna zabawa na świeżym powietrzu w pojedynkę lub z przyjaciółmi. Rozwija kreatywność i umiejętności. Skacząc można sprawdzić np. ile razy uda się skoczyć bez nadepnięcia na linę. Skakanka zagwarantuje jeszcze więcej zabawy, gdy do skakania dodacie znane rymowanki i wierszyki. Skakanie na skakance to świetne ćwiczenie i świetny sposób na ruch i zabawę. Razem z nią możecie ćwiczyć koordynację spędzając czas na świeżym powietrzu. Dwukolorowa skakanka ma drewniane uchwyty i łączy kolory ochry i zieleni. Świetnie sprawdzi się jako prezent zarówno dla dziewczynki, jak i dla chłopca. 

A teraz zabawka, która fantastycznie rozwinie motorykę dużą. To Bouncy Boing! Skoczek Pszczółka od B.Toys.

[product id="18072, 19292, 30018"]

Atrakcyjny, przyjazny i sprężysty – idealny towarzysz dla energicznego malucha. To frajda i ćwiczenie koordynacji wzrokowo-ruchowej. Skoczek ten jest nieodzowny dla maluszków tryskających energią. Stabilny, z wygodnymi pochwytami w postaci czułek, które ułatwiają dziecku utrzymanie się na grzbiecie. Bardzo dobrze wpływa na rozwój motoryki dużej. Frajda z siedzenia, bujania się i podskakiwania, przy równoczesnym ćwiczeniu koordynacji wzrokowo-ruchowej. W zestawie pompka ręczna umożliwiająca nadmuchanie skoczka.

Ciekawie prezentuje się również zabawka ruchowa Rainbow Chair Earth 5 elementów od Moes. 

[product id="28676, 28677"]

Zabawka ruchowa składająca się z zestawu 5 piankowych klocków to wielofunkcyjny gadżet, który posiada niezliczone formy zastosowania. Po złożeniu może pełnić funkcję wygodnego siedziska dla malucha, czy stopnia, który umożliwi sięganie do kuchennego blatu. Piankowy zestaw może stać także elementem toru przeszkód, który zachęca dziecko do ćwiczenia motoryki dużej, koordynacji i  utrzymania równowagi. Lekka konstrukcja pozwala na przenoszenie i odwracanie zabawki dzieciom. Aktywność ruchowa odgrywa niezwykle ważną rolę w prawidłowym rozwoju dziecka. Warto więc zapewnić maluchowi odpowiednią dawkę ruchu każdego dnia oraz zadbać o rozwój jego wyobraźni i kreatywnego postrzegania świata. Dostarczenie dziecku zabawek, które nienarzucaną utartych schematów pozwala decydować o sposobie zabawy, pobudzając pomysłowość.

A co powiecie na jeździk mała Biedronka od Wheely Bug.

[product id="13913, 26304, 13912"]

Jeździki Wheely Bug zapewniają dzieciom mnóstwo dobrej zabawy poprzez nieograniczone poruszanie się przód-tył, na boki oraz wokół własnej osi. Pomagają rozwijać zdolności motoryczne i zmysł równowagi. Świetnie sprawdzają się przy doskonaleniu nauki chodzenia, co sprawia że są super pomysłem na prezent na pierwsze urodziny.

Pomóc w rozwoju motorycznym może również drewniany rowerek biegowy - Smooth Rider od B.Toys.

[product id="28943"]

Stabilny 4-kołowy jeździk dla najmłodszych o solidnej, drewnianej konstrukcji. Cztery duże plastikowe koła o obwodzie stylizowanym na opony i odpowiednio zmiękczonym celem wygłuszenia. Wygodne pochwyty kierownicy – łatwe sterowanie. Pomaga budować zdolności motoryczne i poprawia koordynację ręka-oko w codziennej zabawie. Zgodny z europejskimi, kanadyjskimi i amerykańskimi normami bezpieczeństwa zabawek, w tym regulacjami w zakresie ftalanów i BPA. Przeznaczony dla dzieci w wieku od 18 m-cy. Maksymalne obciążenie to 40 kg.

Genialną zabawką wspomagającą rozwój i dającą mnóstwo rozrywki jest też Muszelka Bilibo - zabawka kreatywna od Moluk.

[product id="24197, 24196, 24199"]

Muszelka Bilibo to zabawka napędzana tylko i wyłącznie dziecięcą wyobraźnią. Nie potrzebuje baterii ani zawiłych instrukcji. Rozbudzi ciekawość poznawczą, wpłynie na rozwój zmysłów i zainspiruje dzieci do kreatywnej zabawy. Sprawdzi się w każdym otoczeniu: w domu, ogrodzie, piaskownicy, wodzie a nawet na śniegu! Dzięki wszechstronności muszelką może się bawić dwulatek jak i starszak. Dziecko stosownie do swojego wieku i zainteresowań jest w stanie bez problemu wymyślić zastosowanie dla Bilibo. Po złączeniu dwóch muszelek powstanie przestrzenna kula przypominająca uśmiechniętą buzię!

Bilibo to wyjątkowa zabawka progresywna, pobudzająca kreatywność oraz wyobraźnię dziecka. Zachwyca swoją prostotą a przy tym nieograniczonymi możliwościami zabawy. Wystarczy podsunąć maluchowi muszelkę Bilibo oraz zapewnić mu przestrzeń i czas do realizacji pomysłów. Zdziwisz się jak Twoje dziecko jest kreatywne! Zabawa Bilibo to doskonałe ćwiczenie motoryki dużej oraz uczenie się przestrzennego myślenia. Podczas bujania się i kręcenia najmłodsi świetnie się bawią a przy tym rozwijają zmysł ruchu i równowagi. Ręce i nogi dziecka siedzącego w muszelce cały czas pozostają w kontakcie z podłożem co umożliwia kontrolę nad ciałem oraz utrzymanie równowagi. Muszelka Bilibo w 2020 roku otrzymała znak jakości MOVEMENT & INNOVATION, oznaczenie to wyróżnia najlepsze produkty sprzyjające aktywnej zabawie.

Bilibo doskonale sprawdza się do:

• kręcenia
• bujania
• do przeróżnych zabaw w wodzie
• do zabawy w piaskownicy czy na plaży
• do siedzenia
• do chodzenia, stąpania
• przechowywania zabawek
• do zabaw na śniegu
• jako kołyska dla lalek
• jako tunel/garaż dla samochodów

Do ruchu zachęci dzieci również mata muzyczna Kot - pianino podłogowe od B.Toys.

[product id="26377, 23575, 30448"]

Wyjątkowe pianino w wersji podłogowej – do grania, tworzenia muzyki oraz jej miksowania, tańca i brykania! Muzyczna mata w nietypowym kocim wydaniu ma aż 160 cm rozpiętości. Gwarantuje udaną zabawę, a przy tym sprzyja aktywności fizycznej. Pianino posiada 27 wgranych piosenek, melodii i rozmaitych odgłosów oraz 4 efektowne beaty perkusyjne do miksowania z melodiami. Dodatkową atrakcję stanowią rozświetlające się kolorowo oczy kota.

Na lato świetną zabawką będzie również gra Wyścig z jajem i łyżką od Janod. 

[product id="25981"]

Gra zachęca dziecko do ruchu i aktywności na świeżym powietrzu, a przy okazji to doskonała zabawa dla całej rodziny. Drewniane łyżki mają intensywne kolory uchwytów, które odpowiadają kolorom jajek – te zaś zdobią dodatkowo zabawne miny. Celem gry jest dotarcie do mety, nie upuszczając po drodze jajka, ułożonego na łyżce. To świetna gra zręcznościowa, idealna do zabaw plenerowych, np. na pikniki czy urodzinowe przyjęcia.
Zabawka rozwija:

• małą i dużą motorykę
• umiejętność współpracy i dzielenia się
• koncentrację.

Wysoka jakość zabawek Janod i ich precyzyjne wykonanie są gwarancją bezpieczeństwa, dzięki czemu maluch może swobodnie rozwijać swoją motorykę – ćwiczyć równowagę, koordynację ruchową, czucie głębokie i dobry kontakt z własnym ciałem. Zabawa na dworze ma ponadto korzystny wpływ na zdrowie i ogólną odporność.

Do rozwoju małej motoryki świetna będzie gra zręcznościowa Łowienie ryb od Janod.

[product id="25635, 16623, 26367"]

To wspaniała zabawa dla dwójki dzieci, lub dziecka i rodzica. W skład zestawu wchodzi drewniana plansza z kartonowym stawem i dwoma korytkami na złowione rybki, 12 rybek (po 6 w dwóch kolorach: czerwonym i żółtym), dwie maski ptaszków (w kolorach rybek) na elastycznych gumkach z magnetycznymi wędkami przy dziobach oraz klepsydra do odmierzania czasu (30 sekund). Celem gry jest wyłowienie (na magnes) ze stawu wszystkich rybek w swoim kolorze. Gracz, który zrobi to jako pierwszy – wygrywa. Gra ta ćwiczy koordynację ruchową, wspiera relację ręka-oko, uczy cierpliwości i skupienia. To wspaniała rozrywka dla całej rodziny.
Zabawka rozwija:

• umiejętność współpracy i dzielenia się
• małą motorykę.

 Fajny jest też zestaw do dwóch gier na świeżym powietrzu - obręcze i jajka od B.Toys. 

[product id="30564"]

Zestaw nadaje się do zabaw na świeżym powietrzu. Mamy tu dwie gry: 

• Celowanie obręczami w pachołki
• Wyścig z jajkami na łyżkach. 

W komplecie:

• 6 pachołków
• 10 obręczy
• 4 łyżki
• 4 jajka. 

Dodatkowo każde jajko złożone jest z 2 połówek. Łącznie daje to 24 elementy. Całość w praktycznej, ażurowej torbie zapewniającej wygodę przechowywania i transportu – na wycieczkę, na plażę czy do parku. Zabawka sprzyja aktywności ruchowej – dostarczy wiele frajdy, mniejszym i większym. Rozwija zręczność, motorykę, koordynację wzrokowo-ruchową i zmysł koncentracji dziecka. Pozwala na udaną zabawę zarówno w pojedynkę, jak i w grupie - daje możliwość zaangażowania wielu graczy równocześnie.

Świetnie prezentuje się też Pop ‘n’ Launch - gra zręcznościowa - wyrzutnia i łapacz piłek od B.Toys.

[product id="28942"]

Jest to specjalne wydanie gry zręcznościowej w katapultowanie piłeczek i ich łapanie
W skład zestawu wchodzą:

• 2 ażurowe kielichy z uroczymi, rękojeściami-tygrysami – wyrzutnia i łapacz piłek w jednym
• 4 piłeczki – do katapultowania przez jednego z graczy i łapania przez drugiego
• 2 zapasowe sprężyny paskowe.

Zabawka sprzyja aktywności fizycznej, rozwija motorykę i koordynację, a także umiejętność komunikacji. Do wykorzystania na podwórku, w ogrodzie, parku czy na plaży – ruch to zdrowie! I frajda! 

A na koniec mamy Poppin’ Paddles – grę zręcznościową – sprężyste dyski z kudłatymi piłeczkami również od B.Toys.

[product id="30446"]

Doskonała gra zręcznościowa dla mniejszych i większych – pomysł na aktywną zabawę, która poprawia koordynację wzrokowo-ruchową. Zestaw jest lekki – wygodny do zabrania wszędzie, od podwórka po plażę (lekkie i wodoodporne dyski unoszą się na wodzie). Ergonomicznie zaoblone krawędzie/obwody sprawiają, że dyski są bardzo wygodne do trzymania w dłoniach, a “kudłatym” piłeczkom wprost nie można się oprzeć ;)

I to tyle na dziś. Trzymajcie się, korzystajcie z wakacji i do następnego!